خلاقیت در معماری

بنابر دعوت دوستان در هم اندیشی مجازی "ضیافت 2" و ضمن ابراز امیدواری به تداوم اینگونه حرکت ها و همفکری ها در حوزه مسائل مربوط به معماری و شهرسازی و همچنین ارائه این پیشنهاد که بهتر است برای این اقدام عنوانی مناسب تر و متکی بر ادبیات غنی فارسی و درعین حال تخصصی تر انتخاب گردد،  در ذیل مختصری گرچه نه چندان علمی بلکه تنها به رسم همراهی، درباره موضوع مطرح شده "خلاقیت در معماری" ارائه گردیده است:

خلاقیت در مفهوم عام آنچنانکه از مفهوم واژه آن برمی آید به معنای آفرینش و بوجود آوردن یک پدیده است. گرچه این امر یعنی ایجاد یک چیز شرط لازم اما ناکافی در فرآیند خلاقیت است. برهمین اساس، خلاقیت بیشتر از آنکه بر جنبه های مادی استوار باشد بر ابعاد ذهنی و عقلی متکی است یعنی انکه تولید یک شیء هرچند بزرگ و در مقیاس تولید انبوه اگر فاقد پشتوانه های  فکری و تغییری هرچند اندک در فرآیند معمول و پذیرفته شده عمومی و در حال اجرا باشد، واجد خلاقیت نیست. برعکس ساخت یک محصول کوچک هرچند یک عدد اگر با تغییری در روندهای موجود و البته تسهیل در دستیابی به اهداف تعیین شده باشد، دارای نوآوری است. چنین فرآیندی درباره ایده ها و تفکرات ذهنی نیز صادق است. بنابراین، خلاقیت دارای ارتباطی مستقیم با عوامل ذیل است:

  •  خرق عادت و تغییر در وضع معمول موجود البته درجهت پیشبرد و حرکت سریع تر به سمت هدف
  •  استفاده از داشته ها به مفیدترین شکل ممکن و به گونه ای که بهترین نتایج از انها حاصل گردد.
  •  هرگونه نوآوری به نوعی با "ارتباط" همراه است. (امری که بیل گیتس بسیار بر آن اشاره و تاکید دارد.)
  •  نوآوری اصولا فرآیندی کیفی است هرچند محصول آن کمی باشد.
  •  خلاقیت برخلاف تصور معمول امری اکتسابی و نه ذاتی است (تشخیص و تمایز بین استعداد و خلاقیت ضروری است)
  •  پیش شرط هرگونه اقدام خلاقانه، شناخت وضع موجود (استعدادهای فردی و محیطی) است.
  •  خلاقیت اصولا چون با تغییر عادات موجود همراه است نیازمند ریسک و قدرت خطرپذیری می باشد.

با توجه به موارد فوق و در حیطه خلاقیت در معماری می توان گفت که هرگونه اقدامی که به افزایش کیفیت زندگی انسانها و یا کاهش هزینه های مادی (و یا بطور خلاصه توسعه پایدار انسانی) در فضاهای ساخته شده با کاربریهای مختلف مسکونی، تجاری، اداری، فرهنگی، آموزشی، رفاهی- تفریحی و... رهنمون گردد و تغییری هرچند کوچک با تکیه بر منابع موجود ایجاد نماید، واجد  نوآوری است. بنابراین، برخلاف رواج مفهوم نادرست بویژه در محافل علمی و حرفه ای کشور ما که خلاقیت را امری پیچیده و بسیار دور از دسترس و محدود به افرادی نخبه و خاص تصویر کرده اند، حتی یک الگوبرداری آگاهانه و عاقلانه با اندک تغییراتی متناسب با شرایط بومی، فرآیندی خلاقانه است.

و درنهایت اینکه، امروزه و در قرن بیست و یکم و عصر اطلاعات و ارتباطات، بهترین پیش زمینه ها برای ایجاد خلاقیت و نوآوری که همانا آگاهی از تجارب دیگران و تعامل با آنها و استفاده از داده های گسترده موجود در شبکه های عظیم اطلاع رسانی جهانی است، فراهم بوده و نوآوری تنها به تمرین و ممارست، شناخت استعدادهای فردی و محیطی، مطالعه زیاد، برقراری ارتباطات اجتماعی گسترده و تبادل اطلاعات با دیگران بستگی دارد. در یک چنین شرایطی، می توان گفت که با آغاز هزاره سوم، دوران جدیدی در تاریخ بشریت آغاز گردیده که همه ابعاد زندگی انسانها را تحت تاثیرقرار داده است؛ عصر خلاقیت و انسانهای نوآور که موفقیت تنها از آن آنهاست.

/ 8 نظر / 53 بازدید
شيرازی

دوست عزيز. از اين که خود را به میهمانی رساندید خوشحالیم. موفق باشید.

م. رضا شیرازی

دوست عزیز! لطفا با نظر سازنده ی خود میزبان بعدی را همراهی کنید. منتظر هستیم.

تسنيم زبردست

سلام و تشكر بخاطر اظهار لطف شما. در مورد سئوالي كه پرسيديد ، كار اصلي من وكالت و مشاوره حقوقي هست اما بدليل علاقه اي كه به طراحي داخلي دارم دنبال اين مطالب هستم و در صورتي كه وقتم اجازه بده به دوستان مشاوره ميدم ولي در هر حال فعلا و تا اطلاع ثانوي كار حرفه اي من همون وكالته ، جالبه نه!!!

پوريا پارسا

مطلب تون رو خوندم. تعريف شما به گمان من به رغم «جامع» بودن، بيش از حد «مانع»ه. به خصوص در بخشی که اين مفهوم رو گره می زنيد به «توسعه پایدار انساني». به ظن من «اثر خلاقانه» چه به صورت عام و چه در حیطه ی معماری ممکنه با تاکيد بر برخی جوانب و بسط و گسترش اونها در عمل حتا منجر به وضعيتی ناپايدار بشه. يک اثر خلاقانه ی ثانوی می تونه در تعامل با اثر اول مجددا تعادل رو برقرار کنه... در کل من تعريفی «سبکسرانه» تر رو برای اين مدخل می پسندم و البته نظری است شخصی.

خودم

پوريا عزيز٬ همانطورکه اشاره کردم به نظر من خلاقيت اگر درجهت افزايش کيفيت زندگی انسانی بکار نرود فاقد ارزش است. اگر منظور از وضعيت ناپايدار جنبه کالبدی است اين امر با مفهوم واقعی و همه جانبه نگر توسعه ژايدار منافاتی ندارد. فکر می کنم که این سوء تفاهم از طرح نادرست معنای توسعه ژايدار در ايران ناشی شده است.

آزاده شاهچراغی

سلام...آدرس وبلاگتون رو به تحریریه خبرنامه دانشکده دادم (به همراه آدرس وبلاگ بقیه دوستان دوره دکتری !)... اگر مانعی برای انتشار آن نيست اعلام بفرماييد...با سپاس...پيروز و شاد باشيد.

مجله معماریA&D

با سلام خوشحال خواهیم شد که با ما همراه باشید... با سپاس فراوان از شما و نوشته های شما در وبلاگتون

تسنيم زبردست

سلام لينك طرح و شهر در دكومد و دكوراسيون رو نمايي شد. پيروز باشيد.