شهرسازی؛ از خیال تا واقعیت (در حاشیه مسابقه وبلاگ های معماری)

پس از برگزاری هر مسابقه ای ارائه تحلیل ها و انتقادات و پیشنهادات امری طبیعی می باشد. کسانی که به هر نحوی نسبت به انتخاب های صورت گرفته توسط هیات داوران (که بدیهی است سلیقه جمعی آنان البته براساس ملاک هایی مشخص امری تعیین کننده است) انتقاد داشته و در مقابل افرادی که نتایج را نه تنها تایید بلکه بهتر از آن را هم غیرممکن می دانند.

دومین دوره مسابقه وبلاگ های معماری نیز از این قضیه مستثنی نماند و افرادی از هر دو طیف مورد اشاره در مورد آن اظهارنظر نمودند. در این بین، اما یکی از دوستان با دقت و وسواس بیشتری گزینش های انجام یافته را به نقد کشیده و ازجمله وبلاگ طرح و شهر را البته بدون ارائه هیچگونه تحلیل کیفی، کمی و یا محتوایی و صرفا ازآنجاکه بیشتر بر روی مسائل شهرسازی (بخوانید طراحی شهری) تمرکز داشته شایسته حضور در بین وبلاگ های برتر معماری ندانسته است. (لینک مطلب)

در هر حال، هدف از این نوشته نه پاسخگویی به انتقاد ارائه شده (چراکه نظر هر شخصی محترم بوده و اساسا جسارت تفکر انتقادی و تبیین تحلیل های چالش برانگیز در جوامعی همچون کشور ما شایسته تقدیر و تقویت است) بلکه کمک به تصحیح نگرشی به رشته شهرسازی است که بویژه به نظر می رسد در کشور ما بدلیل عدم اطلاع رسانی مناسب موجب عدم شناخت و آگاهی ناکافی حتی درمیان بسیاری از اساتید، صاحبنظران، حرفه مندان، مدیران و مسوولان اجرایی گردیده است. در این رابطه و بصورت بسیار مختصر ذکر نکات ذیل خالی از فایده نمی باشد:

1- اصولا واژه "شهرسازی" به لحاظ مفهومی ترجمه ای نادرست در زبان فارسی و غلطی مصطلح است که بعنوان معادل “Urbanism” که در اصل "شهرگرایی" معنا دارد، به کار برده می شود.

2- رشته شهرسازی در ایران شامل دو گرایش اصلی؛ "طراحی شهری" و "برنامه ریزی شهری" می باشد که تا چند سال قبل و پیش از برداشتن شرط رشته های مرتبط فقط فارغ التحصیلان معماری می توانستند وارد رشته طراحی شهری گردند.

3- اصولا در بسیاری از کشورهای جهان، گذراندن دوره معماری حداقل در مقطع کارشناسی پیش شرط ادامه تحصیل در انواع رشته های مرتبط با مطالعات شهری حتی برنامه ریزی شهری است آنچنانکه یکی از حرفه مندان هنگامیکه شرح دیدار مشاوران مناطق 22 گانه تهران با شهردار بارسلونا را بیان می کرد به اظهار تعجب فراوان نامبرده از اینکه متخصصانی با عناوینی بسیار مختلف (طراح شهری، برنامه ریز شهری، اقتصاددان شهری و....) به او معرفی شده اند اشاره و بر گفته این شهردار تاکید نمود که: "در اینجا ابتدا همه معماری می خوانند و سپس بنا به علایق خود در یکی از گرایش های مذکور ادامه تحصیل یا فعالیت حرفه ای می دهند و اصولا ما معمارانی داریم که برنامه ریزی شهری می کنند و ..."

4- رشته معماری، دانش- حرفه بسیار گسترده و متنوعی است که از طراحی مبلمان و دکوراسیون داخلی تا تنظیم رابطه ساختمانها با ساختگاه، زمینه و محیط پیرامونی آنها (طراحی شهری) را شامل می گردد. البته همان طور که بویژه امروزه تاکید  می شود که نگاه صرف کالبدی به معماری و عدم توجه به نیازهای روانی کاربران نادرست است، تخصص های گوناگونی همچون جامعه شناسی، روانشناسی، علوم اقتصادی، علوم اجتماعی و... در پروژه های شهری موثر و ضروری اند که بدیهی است بدلیل پیچیدگی خود شهر، مقیاس اثرگذاری آنها بسیار افزون تر است.

5- بدیهی است که هر یک از معماران بنا بر استعدادها و علائق خود یکی از گرایش ها را انتخاب و بر آن تمرکز می یابند.: از معماری داخلی تا معماری شهری (هرچند برخی این واژه را نیز نادرست می دانند) و دقیقا به همین دلیل است که در مجموعه کارهای بسیاری از  معماران بزرگ از طراحی یک صندلی تا طراحی یک محور یا بافت شهری دیده می شود.

6- تخصص گرایی و تفکیک علوم به شاخه های مختلف که از دستاوردهای عصر جدید است نباید سبب گمراهی، تقابلات حرفه ای، کوچک کردن دایره فکری و عملی متخصصان و در نهایت یک بعدی نگری گردد. همه کسانی که به نوعی با ارتقاء کیفیت همه جانبه فضاهای مصنوع جهت زیست انسانها و اجزا و عناصر مرتبط باآن سر و کار دارند، در حیطه معماران قرار دارند.

7- سرانجام اینکه پیشنهاد می گردد تا از سال آینده و درجهت اجتناب از هرگونه یک بعدی نگری، عنوان مسابقه به "مسابقه وبلاگ های معماری و شهرسازی" تغییر یابد تا مبادا وبلاگ های وزینی همچون ایرانشهر (حائز به حق رتبه دوم که اتفاقا رویکرد اصلی آن نیز طراحی شهری و معماری در زمینه شهری است) آنچنانکه باید مورد توجه قرار نگیرند!

/ 5 نظر / 15 بازدید
محمدرضا منعام

سلام متاسفانه این امر را از همان روز اول مسابقه بنده شاهد بودم و با خود دو به شک بودم که عدم کج فهمی بعضی افراد که حتی حوصله مطالعه پست ها را تا آخر ندارند از چیست و فقط بلدن نقد کنند که شاید به قول شما ایرانشهر عزیر و حتی وبلاگ زیبای شما را به سخره گیرند-به هر حال خیلی خوشحال شدم که شما این موضوع را باز کردید و شاید این خود زنی در عالم وبلاگ نویسی رو به اتمام رسد و افراد با توجه به جایگاه خود اظهار نظر کنند.

نینا شاهرخی

جناب کاشانی جو از شما برای شرکت در ضیافت شش بعلاوه یک دعوت به عمل می آید برای اطلاعات بیشتر به وبلاگ معماری را بیاموزیم مراجعه کنید.

مصطفی پاکسرشت

باعرض سلام وخسته نباشید! مهمترین مشکل شهرهای بزرگ مساله ترافیک است.امید است با مطرح نمودن راهکاری نوین شاهد سبک شدن بار ترافیک ایرانمان باشیم. یه سری هم به وبلاگم بزن اگه انتقاد یا پیشنهادی دارین در مورد وبلاگ یادتون نره. موفق باشی........راستی لینکتم کردم

محمد موسویان

استاد گرامی تکرار می کنم که من نیز با کلیات تمامی گفته های شما موافقم اما در یک داوری همیشه گزینه اول می تواند ملاک باشد برای سنجش دیگر شرکت کننده ها . پس اگر وبلاگ برتر را قبول دارید سنجش من را نیز از آن نگاه برداشت کنید . و در پایان اگر در نقد هم گفتهام که شهرسازی میانگستره معماری و بلعکس می باشد اما در وادی مسابقه برای من جای سوال است که اگر وبلاگ مثلا با عنوان سینما و معماری و موضوع ...( که همایشی کلان هم درباره آن برگزار شد ) نفر دوم می شد چه اتفاقی روی میداد ؟ و فریاد چه کسانی به صدا در میآمد ؟ فکر میکنم دامنه مباحث باید کمی محدود تر شود حداقل در مسابقه وبلاگ نویسی معماری . منتظر پست های اموزنده شما هستم .

خودم

آقای موسویان عزیز تا آنجاکه به خاطر دارم در نوشته نقادانه شما مطلبی درباره وبلاگ های رتبه اول و دوم وجود نداشت. ضمن آنکه هر انتخابی در یک مسابقه اصلا به معنای عدم وجود اشکال در آن نیست بلکه مقایسه همواره امری نسبی است. علاوه بر اینکه رابطه و نزدیکی معماری با شهرسازی به هیچ وجه قابل قیاس با سینما و... نیست!