طرح و شهر

بیان مسائل تخصصی معماری و شهرسازی، ایجاد مکانی برای هم اندیشی و تبادل نظر، اطلاع رسانی و افزایش دامنه آگاهیهای عمومی و فردی درباره موضوعات مختلف حرفه ای، از اهداف اصلی ایجاد این فضای مجازی می باشد

شهرسازی؛ از خیال تا واقعیت (در حاشیه مسابقه وبلاگ های معماری)

پس از برگزاری هر مسابقه ای ارائه تحلیل ها و انتقادات و پیشنهادات امری طبیعی می باشد. کسانی که به هر نحوی نسبت به انتخاب های صورت گرفته توسط هیات داوران (که بدیهی است سلیقه جمعی آنان البته براساس ملاک هایی مشخص امری تعیین کننده است) انتقاد داشته و در مقابل افرادی که نتایج را نه تنها تایید بلکه بهتر از آن را هم غیرممکن می دانند.

دومین دوره مسابقه وبلاگ های معماری نیز از این قضیه مستثنی نماند و افرادی از هر دو طیف مورد اشاره در مورد آن اظهارنظر نمودند. در این بین، اما یکی از دوستان با دقت و وسواس بیشتری گزینش های انجام یافته را به نقد کشیده و ازجمله وبلاگ طرح و شهر را البته بدون ارائه هیچگونه تحلیل کیفی، کمی و یا محتوایی و صرفا ازآنجاکه بیشتر بر روی مسائل شهرسازی (بخوانید طراحی شهری) تمرکز داشته شایسته حضور در بین وبلاگ های برتر معماری ندانسته است. (لینک مطلب)

در هر حال، هدف از این نوشته نه پاسخگویی به انتقاد ارائه شده (چراکه نظر هر شخصی محترم بوده و اساسا جسارت تفکر انتقادی و تبیین تحلیل های چالش برانگیز در جوامعی همچون کشور ما شایسته تقدیر و تقویت است) بلکه کمک به تصحیح نگرشی به رشته شهرسازی است که بویژه به نظر می رسد در کشور ما بدلیل عدم اطلاع رسانی مناسب موجب عدم شناخت و آگاهی ناکافی حتی درمیان بسیاری از اساتید، صاحبنظران، حرفه مندان، مدیران و مسوولان اجرایی گردیده است. در این رابطه و بصورت بسیار مختصر ذکر نکات ذیل خالی از فایده نمی باشد:

1- اصولا واژه "شهرسازی" به لحاظ مفهومی ترجمه ای نادرست در زبان فارسی و غلطی مصطلح است که بعنوان معادل “Urbanism” که در اصل "شهرگرایی" معنا دارد، به کار برده می شود.

2- رشته شهرسازی در ایران شامل دو گرایش اصلی؛ "طراحی شهری" و "برنامه ریزی شهری" می باشد که تا چند سال قبل و پیش از برداشتن شرط رشته های مرتبط فقط فارغ التحصیلان معماری می توانستند وارد رشته طراحی شهری گردند.

3- اصولا در بسیاری از کشورهای جهان، گذراندن دوره معماری حداقل در مقطع کارشناسی پیش شرط ادامه تحصیل در انواع رشته های مرتبط با مطالعات شهری حتی برنامه ریزی شهری است آنچنانکه یکی از حرفه مندان هنگامیکه شرح دیدار مشاوران مناطق 22 گانه تهران با شهردار بارسلونا را بیان می کرد به اظهار تعجب فراوان نامبرده از اینکه متخصصانی با عناوینی بسیار مختلف (طراح شهری، برنامه ریز شهری، اقتصاددان شهری و....) به او معرفی شده اند اشاره و بر گفته این شهردار تاکید نمود که: "در اینجا ابتدا همه معماری می خوانند و سپس بنا به علایق خود در یکی از گرایش های مذکور ادامه تحصیل یا فعالیت حرفه ای می دهند و اصولا ما معمارانی داریم که برنامه ریزی شهری می کنند و ..."

4- رشته معماری، دانش- حرفه بسیار گسترده و متنوعی است که از طراحی مبلمان و دکوراسیون داخلی تا تنظیم رابطه ساختمانها با ساختگاه، زمینه و محیط پیرامونی آنها (طراحی شهری) را شامل می گردد. البته همان طور که بویژه امروزه تاکید  می شود که نگاه صرف کالبدی به معماری و عدم توجه به نیازهای روانی کاربران نادرست است، تخصص های گوناگونی همچون جامعه شناسی، روانشناسی، علوم اقتصادی، علوم اجتماعی و... در پروژه های شهری موثر و ضروری اند که بدیهی است بدلیل پیچیدگی خود شهر، مقیاس اثرگذاری آنها بسیار افزون تر است.

5- بدیهی است که هر یک از معماران بنا بر استعدادها و علائق خود یکی از گرایش ها را انتخاب و بر آن تمرکز می یابند.: از معماری داخلی تا معماری شهری (هرچند برخی این واژه را نیز نادرست می دانند) و دقیقا به همین دلیل است که در مجموعه کارهای بسیاری از  معماران بزرگ از طراحی یک صندلی تا طراحی یک محور یا بافت شهری دیده می شود.

6- تخصص گرایی و تفکیک علوم به شاخه های مختلف که از دستاوردهای عصر جدید است نباید سبب گمراهی، تقابلات حرفه ای، کوچک کردن دایره فکری و عملی متخصصان و در نهایت یک بعدی نگری گردد. همه کسانی که به نوعی با ارتقاء کیفیت همه جانبه فضاهای مصنوع جهت زیست انسانها و اجزا و عناصر مرتبط باآن سر و کار دارند، در حیطه معماران قرار دارند.

7- سرانجام اینکه پیشنهاد می گردد تا از سال آینده و درجهت اجتناب از هرگونه یک بعدی نگری، عنوان مسابقه به "مسابقه وبلاگ های معماری و شهرسازی" تغییر یابد تا مبادا وبلاگ های وزینی همچون ایرانشهر (حائز به حق رتبه دوم که اتفاقا رویکرد اصلی آن نیز طراحی شهری و معماری در زمینه شهری است) آنچنانکه باید مورد توجه قرار نگیرند!

  
نویسنده : خشایار کاشانی جو ; ساعت ۱۱:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٤/۳
تگ ها :