طرح و شهر

بیان مسائل تخصصی معماری و شهرسازی، ایجاد مکانی برای هم اندیشی و تبادل نظر، اطلاع رسانی و افزایش دامنه آگاهیهای عمومی و فردی درباره موضوعات مختلف حرفه ای، از اهداف اصلی ایجاد این فضای مجازی می باشد

نقش طراحی شهری در شهرهای هزاره سوم؛ فرصت‌ها و چالش‌ها

بخش اول مقاله تالیفی اینجانب تحت عنوان «نقش طراحی شهری در شهرهای هزاره سوم؛ فرصت‌ها و چالش‌ها» در شماره ۱۸ ماهنامه شوراها (دی ماه ۱۳۸۶) به چاپ رسیده است. در ادامه چکیده مقاله ارائه گردیده است:

چکیده:

با گسترش روند شهرنشینی و تمرکز جمعیت در شهرها (به ‌ویژه پس از انقلاب صنعتی) مسائل جدیدی در روند توسعه شهری مطرح گردید. در اواخر قرن نوزدهم و نیمه اول قرن بیستم  به دلیل شتاب بیش از اندازه‌ی تمایل به سکونت در شهرها، توجه اصلی دست ‌اندرکاران امور شهری به مسائل کالبدی و کمی و تأمین مسکن حداقل و خدمات اولیه مورد نیاز برای شهروندان معطوف گردیده بود اما به‌ خصوص از اواخر دهه 1960 و با مطرح شدن انتقادات گسترده به مشکلات فراوان به وجود آمده در زیستگاه‌های شهری، مباحث کیفی و رویکردهای اجتماعی‌ـ فرهنگی بیش از پیش مورد تاکید قرار گرفته و الزامات جدیدی را به وجود آورد. براساس همین نگرش، دانش‌ـ حرفه «طراحی شهری» در این دوران رسمیت یافت.از آنجا که از پیدایش رشته طراحی شهری در مجامع دانشگاهی و حرفه‌ای جهان بیش از چهار دهه نمی‌گذرد، منابع علمی و آموزشی در این زمینه و در مقایسه با سایر علوم اندک و در نتیجه میزان آشنایی عموم مردم نیز با این حرفه و مسئولیت‌های آن محدود است. این محدودیت به دلیل فاصله علمی و عملی کشور ما با کشورهای پیشرو، ناشناخته بودن مفهوم و جایگاه دانش «طراحی شهری» در میان مردم و مسئولان امر در ایران، بیشتر نیز می‌باشد. آنچنان که بسیاری از تصمیم‌گیرندگان و دست ‌اندرکاران مدیریت شهری، یا طراحی شهری را دانشی تک بعدی و در حد اصلاح نماها و منظر و سیمای معابر شهری فرض کرده و یا عملکرد آن را در حد پروژه‌های تزیینات و مبلمان شهری، زیباسازی و نوعی سانتی مانتالیسم تقلیل داده‌اند.در نگارش این مقاله از روش تحقیق اسنادی استفاده گردیده و علاوه بر آخرین و مهمترین منابع مکتوب موجود، تارنگارهای مرتبط در شبکه جهانی اطلاع رسانی نیز مورد بررسی قرار گرفته و مفهوم طراحی شهری و تاریخچه آن، ویژگی‌های شهرهای هزاره سوم و معضلات پیش رو، اهمیت طراحی شهری در شهرهای معاصر و چشم ‌انداز آتی آن و نیز جایگاه این تخصص در مدیریت شهرهای ایران، تجزیه و تحلیل گردیده است.

نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که اگر چه به سبب گستردگی و چند انضباطی بودن دانش ـ حرفه طراحی شهری هنوز تعریف واحدی برای آن ارائه نگردیده و هر گروه از صاحبنظران به برخی از جنبه‌های آن بیشتر تاکید می‌کنند اما در رابطه با اهمیت نقش این تخصص و ضرورت بکارگیری آن در فرایند مدیریت شهرهای معاصر و تهیه طرح‌ها و برنامه‌های توسعه شهری با این نگرش همچنین گسترش روز افزون دامنه و حیطه عملکردی آن اتفاق نظر وجود دارد. سرانجام اینکه در جهت شتاب‌بخشی به روزآمدی و کارآمدی مدیریت شهری در کشورمان و پیشگیری از معضلات آتی، تسریع در ایجاد نهادها و تشکیلات تخصصی طراحی شهری متشکل از مسئولان صاحب‌نظر که در عین حال از تجارب اجرایی نیز برخوردار باشند، در ساختار شهرداری‌ها و دیگر ارگان‌های ذیربط، ضروری می‌باشد.

  
نویسنده : خشایار کاشانی جو ; ساعت ٤:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٦/۱٢/۱۳